Alfons Parczewski

Rodzina Parczewskich przejęła majątek w Wodzieradach w 1840 r., gdy Hipolit Parczewski ożenił się z córką poprzednich właścicieli Bajerów. Z tego związku 15 listopada 1849 r. urodził się Alfons Parczewski. Alfons swą niezwykłość oraz miłość do ojczyzny wyniósł z domu rodzinnego. Wzorcem był dla niego jego ojciec, równie wspaniały człowiek. Hipolit Parczewski upamiętnił się uwolnieniem w 1861 r. chłopów swego majątku od pańszczyzny, uwłaszczając ich wkrótce. Założył również szkołę elementarną dla dzieci chłopskich, która funkcjonowała do1864 r. Rodzina Parczewskich brała czynny udział w okresie powstania styczniowego. Matka Alfonsa jeździła jako kurierka do oddziału Edmunda Taczanowskiego. Dwaj stryjeczni bracia Alfonsa byli dowódcami partii powstańczych. Dwór w Wodzieradach służył wtedy jako szpital dla powstańców z oddziału Dworaczka, rannych w bitwie pod Dobrą. Ojciec Alfonsa po upadku powstania był więziony w Łodzi, ale ostatecznie wykupił się od zesłania na Syberię.

Młody Alfons początkowo pobierał nauki w domu pod okiem Juliusz Teplickiego, byłego oficera Wojsk Polskich, uczestnika Powstania 1831 r. Jako dziecko brał udział w zgromadzeniach patriotycznych podczas nabożeństw w pobliskich Kwiatkowicach. Od marca 1864 r. kontynuował naukę w kaliskim gimnazjum. Jesienią 1865 r. został studentem Wydziału Prawa Szkoły Głównej w Warszawie.

Aleksandra z Bajerów i Hipolit Parczewski

Studia ukończył w 1869 r., a po aplikacji sądowej rozpoczął pracę zawodową w Kaliszu jako adwokat. W tym też czasie obserwujemy największy rozkwit jego aktywności politycznej i publicystycznej. Jako poddany rosyjski nie mógł oficjalnie zwalczyć caratu, więc walczył w obronie Polaków w zaborze pruskim, przeciwdziałał germanizacji ziem zachodnich i północnych dawnej Polski. Poprzez szereg wyjazdów na Śląsk, Pomorze i Kaszuby orientował się w sytuacji politycznej na tamtych terenach. W 1881 r. zastał członkiem tajnego komitetu niesienia pomocy Mazurom, przeobrażonego następnie w „Centralny Komitet dla „Mazur, Śląska i Pomorza”. Był współzałożycielem wychodzącej w latach 1892-1902 w Ełku, później w Szczytnie „Gazety Ludowej”. W 1884 r. założył we Wrocławiu polskie pismo „Nowiny Śląskie”. Pod pseudonimem „Niklot” publikował swe wypowiedzi w języku łużyckim, podkreślając odrębność kultury łużyckiej od niemieckiej. Interesował się także losem Celtów i za swe zasługi dla ruchu paraceltyckiego został bardem Walii, a także członkiem szkockiego towarzystwa „Gorseld”.

Rektor Alfons Parczewski

W latach 1905-1908 należał do Narodowej Demokracji. W 1905 r. organizuje strajk szkolny w Kaliszu. W marcu 1905 r. jako członek delegacji Królestwa Polskiego, udaje się do Petersburga w sprawie przywrócenia nauczania języka polskiego w szkołach. Przez co zostaje aresztowany i zmuszony do opuszczenia kraju. Wrócił, gdy wybrano go posłem z ziemi kaliskiej do Dumy Państwowej. Funkcję tę piastował w latach 1906-1912. W czasie pobytu w Kaliszu dał się poznać jako wybitny miłośnik regiony i inicjator życia społecznego. Wystawił zgromadzone przez siebie eksponaty na wystawie starożytności i dzieł sztuki w Sieradzu w 1883 r. oraz w organizacji kaliskiej wystawy archeologicznej w 1900 r. W 1886 r. został Wiceprezesem Towarzystwa Kredytowego miasta Kalisza. Współorganizował kursy rysunku i kreślenia dla kaliskich rzemieślników. Pełnił funkcję prezesa Towarzystwa Muzycznego oraz Stowarzyszenia Prawników. Powierzono mu także funkcję prezesa kaliskiego oddziału Towarzystwa Krajobrazowego.

Z racji swych szerokich zainteresowań posiadał pokaźną bibliotekę w skład, której wchodziły książki ekonomiczne, prawnicze, językoznawcze oraz komplety różnych czasopism. Około 4 tys. egzemplarzy obecnie znajduje się w Bibliotece Miejskiej im. A. Asnyka w Kaliszu, reszta zaginęła w czasie okupacji.

Dwór w Wodzieradach

Parczewski pod koniec 1914 r. opuścił Kalisz i przeniósł się do Warszawy. W 1915 r. był organizatorem Wydziału Prawa na reaktywowanym Uniwersytecie Warszawskim. W 1919 r. przeniósł się do Wilna, gdzie został dziekanem Wydziału Prawa, a w latach 1922 – 1024 był rektorem Uniwersytetu im. Stefana Batorego. W 1929 r. otrzymał doktorat honoris causa tego Uniwersytetu. Był również członkiem Polskie Akademii Umiejętności.

Od 1930 r. przeszedł na emeryturę, pozostając w Wilnie. Tam też zmarł 21 kwietnia 1933 r. Ciało jego przewieziono do Kalisz i tam pochowano. Osierocił córkę Reginę, urodzoną ze związku małżeńskiego zawartego z Aleksandrą Bochdanówną.

Źródło: "Na sieradzkich szlakach".